મ્હારાં સૉનેટ શીર્ષકથી સૉનેટમાળાના લેખોના અનુસંધાને મારાં બધાં જ સૉનેટ્સમાંથી મેં એક પછી એક અહીં મુક્યાં છે. આજે આ  સૉનેટ નં. ૯ અને ૧૦ મુકી રહ્યો છું. હજી એક આમાંનું બાકી છે. તેને મુકીશ ત્યાં સુધીમાં એક નવી રચના મનમાં ઘુમરાઈ રહી છે….રચાશે તો – ટુંકમાં હવે બેએક હપ્તામાં આ મ્હારાં સૉનેટવાળી શ્રેણી પુરી થશે… …

સૉનેટમાળા નીમીત્તે કેટલાંક વાચકોએ ઘણો જ રસ લઈને એને મહત્વ આપ્યું હતું. એ સૌનો અને જેમણે ફક્ત વાંચીને જ સંતોષ લીધો હતો એ સૌનો પણ આ સૉનેટમાળાના અનુસંધાને અત્યંત આભાર માનું છું.

–જુગલકીશોર.

અમે એવાં એવાં… …             [શીખરીણી]

‘તમોને વીંધી ગૈ સનન’, અવ આ આમજનને

વીંધી ર્ હૈ છે બાપુ ! સતત વરસોથી, પજવતી

રહેતી, નીષ્ઠાનાં  શીથીલ  કરતી  પોત; તમને

હણ્યા એનો ના ર્ હે  કંઈ વસવસો એટલી હદે !

વછુટેલી  હીંસા  સનન,  ગણતી  જે ત્રણ,  તમે

ભરી રાખી  હૈયે ! રુધીર વહ્યું  તેને  પણ અહો

ઝીલી લીધું સાદા, શુચી વસન માંહી;  થયું હશે

તમોને  કે  હીંસા તણી  કશી નીશાની નવ  રહે

ભુમીમાં -જે મોંઘું  ઉજવી રહી  સ્વાતંત્ર્ય નવલું !

તમે તો ઉચ્ચારી દઈ ફકત  ‘હે રામ !’,  ઉજવ્યું

અહીંસાનું મોંઘું  પરવ; પણ આ  ખાસ જન  ના

શક્યું   ઝીલી  એને. કળણ   બહુ  ઉંડાં શબદનાં  !

તમે  ઝીલ્યા  હૈયે   ક્ષણ ક્ષણ પ્રહારો - ત્રણ નહીં !

અમે એવાં એવાં,  નહીં ગમ  કશો,  કો’ ગણ  નહીં !

                 ********

વસંતનો લોકાર્પણ વીધી !          (  શીખરીણી )

સવારે વ્હેલું જે

સહુથી પ્ હેલું જે  તરુવર થકી ‘ટ્વીટ્‘ ચહકતું

                              હતું કશું નકી ચીત્ થરકતું

કરી   મૂકે  એવું,  અહીં-ત્યહીંકથી  ઉડ્ ઉડ  થતું,

વસંતો  આવ્યાના   હરખની મને   જાણ  કરતું.

હજી તો ઉષ્માળું કીરણ પણ  ફેંક્યું  નથી નથી

કૂણા કૂણા ઉગ્યા અલસ રવીએ, ત્યાં અહીં કશી

રચાઈ  ગૈ  લીલા ચપચપ   ટપોટપ્પ   સઘળી !

ખીલી  ડાળી ડાળી  ઉઠી ઘડીકમાં, રંગ નીખરી

ઉઠ્યા,  પર્ણે પર્ણે  ચળકી  રહી શી તેજકણીકા !

સુગંધોની  કેવી  વહી  રહી  બધે  લ્હેર, ફરકી

ઉઠ્યા   રોમે રોમે  પરવ  પવનોનાં  મહકતાં–

પ્રફુલ્લાવી દેતાં  અણુ અણુ અહો, ભીતર કશાં !

હવે જાણ્યું:પેલો તરુવર તણો ‘ટ્વીટ્‘ રવ, હતો-

વસંતોનો  લોકાર્પણ વીધી, ભલા સંપન થતો !!

                         **********

વાતાયને   ઝુકી     રહેલ    પેલો

અષાઢનો   શ્યામલ   મેઘ -ઘેલો-

ગંભીર  ઘેરે   રવ   ગર્જતો   જ્યાં,

તારી  સ્મૃતી  દંશ  દીયે  મને  હ્યાં.

પ્રફુલ્લ   કો  પુષ્પ  થકી  પતંગીયું

કરી   રહે  નર્તન   અંગ   અંગથી;

એ  નૃત્યમાં ગંધ  મીઠી  રમી  રહે-

તારી  ઉરે  યાદ  ભમી  ભમી  રહે.

ને   આમ્રકુંજે   રવ     પંખીઓના

વીંધી, સુણાયે  જ્યમ  કોકીલાનો

ટ્હૌકો મીઠો, એમ અહીં ધમાલમાં

ટ્હૌકી  રહે શો  સ્મૃતી-સાદ  તારો !

તારી સ્મૃતી સ્વપ્ન મીઠાં  રચી રહે;

ને સ્વપ્નમાં તારી સ્મૃતી લચી રહે!!

મનીષા             (ઉપજાતિ)

પેલો પડ્યો પથ્થર કાળમીંઢ ત્યાં-                     

કાળાંતરે  જે  ન  તજે કઠોરતા                           

એ  રુક્ષનું ભાગ્ય રુડું ; મળે શો

સુસ્પર્શ  તારી   પગપાની કેરો !                          

ને કાષ્ટ આ,  ઉંબર રુપ લેઈને                          

ઝીલી રહે શી  પગઠેસ  તાહરી !

એ કાષ્ટયે  બંધીત   જીંદગીમાં                          

માણી રહે ધન્ય  ક્ષણો સુખોની.                         

તારે  પદે  જીવનતાલી   લેવા

ઝંખી રહું હુંય ક્ષણો  ભવીષ્યની;                      

એ ઝંખના પુર્ણ  થતાં  થતાંમાં-                         

આયુષ્ય જો અંતરીયાળ આથમે,                

તો પથ્થરે ને  તવ  ઉંબરે  અહીં 

વસીશ હું; પાયલ  તું બજાવજે !    

                   –જુગલકીશોર.

ભાવ–વીચારના પલટાઓ જોવા માટે જ.

ગયા હપ્તે એક બાજુ આપણે મંદાક્રાન્તા છંદની વધુ વાત આગળ ચલાવી, તો બીજી બાજુ સૉનેટમાં કેટલામી પંક્તીએ ભાવ–વીચાર પલટો આવે એનીય વાત કરી હતી…

આજે અહીં આ બન્ને બાબતોને સાથે રાખીને મંદાક્રાન્તામાંનું મારું એક સૉનેટ મુકીને બન્ને બાબતો સૌ સમક્ષ મુકવા માંગું છું. ‘મ્હારાં સૉનેટ’નું આ ચોથું સૉનેટ પણ એ રીતે મુકાઈ રહ્યું છે. અલબત્ત, આને હું ‘સૉનેટડું’ નહીં કહું ! જોકે આમાં પ્રાસના કોઈ નીયમો જળવાયા જ નથી પણ ભાવ–વીચારના પલટાને ધ્યાને લઈને જોઈશું તો આ કાવ્યમાં પંક્તી નં.૫ અને સાત પર મોટા પલટા જોવા મળશે, જ્યારે પંક્તી નં. ૫,૭,૧૦ અને ૧૨ પર પણ પલટાઓ જોવા મળશે !!

છેંલ્લી બે પંક્તીઓમાં પ્રાસ અને ચોટ પણ જોવા મળશે. હવે જોઈશું, આ પહેલાં પણ પ્રગટ થઈ ગયેલું આ ‘મ્હારુ સૉનેટ’–૪.

 
ઉજળીયાત            (મંદાક્રાન્તા)

પ્રાત:કાળે સુરજ ચડતો થાય આભે   હજી , ત્યાં
આવી  પહોંચે   સમયસર  શાં  શેરિયું વાળનારાં!
સ્નાનાદીથી  સહજ  પરવારી, શુચી વસ્ત્ર   પ્હેરી ,
ગંદું, મેલું, અહીં તહીં  બધાંનું પડ્યું  કાલનું , તે
વાળી  ચોળી, ઝગમગ કરી જાય, સૌ આંગણાંને !
ચોખ્ખાંચોખ્ખાં તન,મન અને વાણી સંગાથ આવે,
સૌની   દીધી,  સહજ  ધરમે,  ગંદકીને   સ્વીકારે.

“આપી જાજો  બહન, કચરો”  સાંભળી સાદ, જાગે-
આંખો  ચોળી અલસગૃહિણી  મોં બગાડી,  પછાડી,
આપી  દેતાં   ગૃહ–ભીતરની  ગંદકી  બેઉ,  સાથે!!

રોજીંદો  આ ક્રમ  બદલી નાખે  જુની માન્યતાઓ;
‘ઉંચાં-નીચાં  કરમ’તણી  સૌ  ક્ષુદ્ર    વીભાવનાઓ.

( મારાં બધાં લખાણોમાં મને સૌથી વધુ ગમતી આ સળંગ પ્રોફેસર શ્રેણીનો આજે ૧૫મો હપ્તો લાંબા સમય બાદ હાથ ધર્યો છે. વાચકો જોઈ શક્યાં હશે કે આ બધાં જ પાત્રોમાંનાં કોઈનું પણ નામ આ ૧૫ હપ્તા દરમીયાન આમાં ક્યાંય પણ લેવામાં આવ્યું નથી !! આટલાં બધાં આ પાત્રો નામ વીના જ ચાલી રહ્યાં છે ને ચાલતાં જ રહેશે…..સૌની શુભચ્છાઓની આશા સાથે ! )

અથશ્રી પ્રોફેસરકથાયાં પંચદશોધ્યાય !                                      –જુગલકીશોર.

પ્રોફેસર પત્નીએ જોયું કે મારા દવાખાનાનીવાસમાંય કંપની આપવા પ્રોફેસર પહોંચી ગયા છે ત્યારે એમના મનમાં એક સાથે અનેક ભાવો ઉભરાયા. સૌથી પહેલો ભાવ તો એમને સ્ત્રી સહજ પ્રોફેસરના સ્વાસ્થ્ય અંગે જ આવ્યો.

જીવનની ઝીણામાં ઝીણી બાબતની કાળજી રાખનારા પ્રોફેસર પોતાના ઘરમાં જ લપસી પડે, અને તે પણ હોસ્પીટલે દાખલ થવું પડે એટલી હદે, ત્યારે તો દુઃખ થવું એકદમ સ્વાભાવીક જ હતું. હું અહીં દવાખાને આવી ત્યારે એમને આમ થયુંને ? હું હોઉં તો એમને સાવ આમ તો ન જ થાય…એ જ વીચારમાંથી એમને વહુઓનોય વાંક જડી આવ્યો ! નાની ભલે કામેકાજે ચીવટવાળી છે. પણ હડફડ હડફડ કરતી ઘરમાં જલદી કામ પતાવી દેવાના ધખારામાં એણે જ પાણી વધુ પડતું ઢોળી નાખ્યું હશે !

પણ મોટીય કાંઈ ઓછી તો નથી જ. એ એક તો કામની આળસુ. ઉપરથી બીજાને કામે વળગાડીને વાતોમાં પડી જવાનો એનો શોખ ઘરમાં કેટલા પ્રશ્નો ઉભા કરી દે છે, એ કોણ નથી જાણતું ! મારી ગેરહાજરીમાં એણે એ મોટી વહુ છે તેથી વધુ ધ્યાન ન આપવું જોઈએ ? આ વખતે અહીંથી છુટીને મારે આ બધાંને એક પછી એક હાથ પર લઈને ખખડાવવાં જ પડશે….

વળી વીચાર બદલ્યો, ને એમને થયું કે માસ્તર પણ ખરા છે ! આ ઉંમરે એમને હાલતાંય નો આવડે એ કેવું કહેવાય ! હાથમાં ચોપડા લઈને ભાગ્યા હશે, કામવાળીને અડચણ ન પડે એટલે ! કામવાળી કચરા–પોતાં કરી લે એટલી ઘડી લખવા કારવવાનું બંધ રાખે તો કયું મોટું નુકસાન થઈ પડવાનું હતું ? પણ એય મુરતી ઓછી નથી…એમણે તે લગન મારી હાર્યે કર્યાં છે કે ચોપડાં હારે એ જ સમજાય નહીં ! ઈ ચોપડાંવને આખો દી‘ બાથમાં લઈને ઘર આખામાં આમથી તેમ દોડાદોડી કરતા જ હોય….!

વળી પાછું મન ફર્યું ને પ્રોફેસર પત્નીને થયું કે નાહકની હુંય બચાડા એ જીવને કોચું છું. એમને તો હું ગમે તેવું બધાંની વચમાં મશ્કરીમાં બોલું કે બધાની હાજરીમાં ખખડાવી નાખું તોય ક્યારેય ઉંચા અવાજે મને બોલ્યા નથી…ઉલટાનું, જો ને, આંય દવાખાનેય મને કંપની આપવા આવી પોગ્યા !! મારા વીના એમને જરાય નૉ ગમે એ તો ખરું જ હો ! આંય મારી વાંહે વાંહે કેવાઆવી ગયા ! (ઘડીભર તો એને એવો વીચારેય આવી ગયો કે માસ્તરે ખોટું ખોટું નાટક તો નહીં કર્યું હોય !! પણ એ વીચારને તો તરત જ રજા આપી દેવી પડી કારણ કે પ્રોફેસર કોઈ દીં ખોટું બોલીને પોતાના લાભમાં કાંઈ કરે એ વાત તો પ્રોફેસરપત્નીને ગળે જ ઉતરે નહીં.)

આમ જાતજાતના ઘોડા મનમાં ઘડીને નવરાં થયાં કે તરત જ એમને થયું કે હુંય તે કેવી છું ! એમની ખબરઅંતર પુછવાને બદલે હું તો કેવા કેવા વીચારોમાં પડી ગઈ ?! પરીણામ એ આવ્યું કે પ્રોફેસર પત્ની સીધા જ પ્રોફેસરના ખાટલે પહોંચીને એમનું માથું દબાવવા લાગી પડયાં…સૌ ઘડીક એકબીજાની સામે જોવા લાગ્યાં. વહુ તો મોંએ સાડલાનો છેડો દબાવીને હસવુંય ખાળી ન શકી. થોડી વાર પહેલાં જ સાસુએ એમને ચીબાવલી કહી હતી એ યાદ કરીને એણે સાસુને કહ્યુંય ખરું,

“બા, શું તમે ય તે ! મારા સસરા આવ્યા એટલે તમારી માંદગીને ય ભુલી ગયાં ! તમારે દવાનો બીજો ડોઝ લેવાનો બાકી છે હો ! ચાલો પહેલાં એ પી લ્યો.”

“તું તારે તારું કામ કર્ય, વહુ ! તારા સસરાનું ધ્યાન રાખવાનું ભુલી ગઈ એમાં તો એમને આંય આવવું પડયું !! હવે મારું ધ્યાન રાખવાને બદલે એમની કાળજી રાખવાનુ રાખો તો સારું. હું ઘરમાંથી એક અઠવાડીયું દવાખાને આવી એમાં તો ઘર કેવું ચીકણું લાખ જેવું કરી મુક્યું કે તારા સસરાનો પગ લપસ્યો ?!”

વચલીને આ ઠપકો મળ્યો ત્યારે વચલો પુત્ર હાજર હતો. એને થયું કે નક્કી હમણાં વચલીની આંખમાંથી સસ્તાં આંસુની ધાર ચાલુ થઈ જશે ! એટલે એણે તો સીધો નવો જ રસ્તો લીધો અને બાને કહીને બધાં માટે ફ્રુટ લેવાને બહાને  વહુને લઈને દવાખાનાની બહાર જ નીકળી ગયો….અમસ્તુંય હવે મોટી વહુનો આવવાનો સમય પણ થઈ જ ગયો હતો.

નાનો પુત્ર આ બધું જોતો–સાંભળતો ઉભો હતો. પપ્પાના આવતાંની સાથે જ આ બધા સંવાદો દવાખાને શોભે નહીં એમ વીચારીને એણે માતુશ્રીની સેવાના બહાને એમને ખાટલે સુવડાવ્યાં અને પીતાની પાસે જઇને એમને માટે પોતે લાવ્યો હતો તે પુસ્તકો સોંપ્યાં અને માતુશ્રી માટે ફેરવવાની માળા લાવ્યો હતો તે એમને સોંપીને કંઈક અંશે વાતાવરણને ગોઠવ્યું. બીજું કાંઈ પણ બને એ પહેલાં તો પ્રોફેસરના મીત્ર અને આ દવાખાનાના માલીક ડૉક્ટર પણ આવી જતાં વાતાવરણ કે જે ‘ઘર જેવું’ બની ગયું હતું તે દવાખાના જેવું બનવા માંડયું….!

મ્હારાં સૉનેટ –૪

સુંદરમ્ ને.*                                

(ઉપજાતી)

સંશોધવા  અક્ષય  તત્વ જે  ધ્રુવ,
મથી   રહ્યા  જીવન, કાવ્ય માંહે;
એ  મંથનેથી  પ્રગટી સુ‘મંગલા’
શી  કાવ્ય કેરી  અપરુપ નીર્જરી !

તો યે  હજી  પ્રશ્ન  રહ્યો  અનુત્તર.

એ પામવા–
વસુંધરા ઘુમી વળ્યા સ-ચીંતને,
ને પામીયા રે‘વસુધા’નું દર્શન.
એ દીવ્યનાં  દર્શન કેરી ‘યાત્રા’
પુર્ણત્વને  પામી; અને  તમેયે
પામી ગયા ‘ક્યાં ધ્રુવ?’ નો જ ઉત્તર.

યાત્રા  કરું હું  વસુધાની મંગલા
બેસી  પ્રણય પાવડીએ….
પામી શકું એ ધ્રુવ ધન્ય,ધન્ય !

૧૪-૮-’૬૭.       –જુગલકીશોર.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

એમ.એ.ના અભ્યાસ દરમીયાન સુંદરમ્ નાં કાવ્યો પરના મહાનીબંધ વેળાએ રચાયેલુ.

–વલ્લભભાઈ ઈટાલીયા

        મહાન ચાઈનીઝ ફીલસુફ લીન–યુ–ટાંગને શીષ્યોએ પુછયું, ‘ગુરુદેવ, આ વીજ્ઞાન તે શું અને આ ધર્મ તે શું ?’ લીને કહ્યું, ‘માણસને કુતુહલ થયું, તે વીચારતો થયો, પ્રશ્નો કરતો થયો, સત્ય શોધવા લાગ્યો ત્યારે વીજ્ઞાનનો જન્મ થયો અને જ્યારે માણસ માણસને પ્રેમ કરતો થયો, બીજાનો આદર કરતો થયો ત્યારે ધર્મનો જન્મ થયો.’ ધર્મના મુળમાં કદાચ આવી ઉંચી ભાવના હશે; પણ આજે એ ભાવના લુપ્ત થઈ છે. ઉલટાનું ક્યારેક તો એક ધર્મના લોકો બીજાધર્મના લોકોને ધીક્કારતા જોવા મળે છે.

        આ અંગે મારું મંતવ્ય એ છે કે, ધર્મ એ કલ્પના પર આધારીત છે જ્યારે વીજ્ઞાન એ સત્ય પર આધારીત છે. ધર્મના નીયમો સ્થળ–કાળને આધારીત છે. દા. ત. એક ધર્મમાં કીડીને મારવી એ પણ ઘોર પાપ ગણાય, તો બીજા ધર્મમાં વળી માંસાહાર માન્ય હોઈ–બલી પણ ચડાવે તો પણ પુણ્ય ગણાય ! જ્યારે વીજ્ઞાનના નીયમો સર્વકાળે, સર્વસ્થળે અને સર્વને માટે એક સરખા જ હોય છે. ધર્મમાં ગુરુ, સ્થાપક અને ગ્રંથનું એવું વર્ચસ્વ કે તેની એક વાતનેય પડકારી ન શકાય, તેનો વીરોધ ન કરી શકાય જ્યારે વીજ્ઞાનમાં જ્યાં સુધી એકદમ નાનકડીય શંકાને સ્થાન હોય, ત્યાં સુધી વીજ્ઞાન તેને સત્ય તરીકે ન જ સ્વીકારે. વીજ્ઞાનમાં શંકા થાય ત્યારે વીજ્ઞાનીઓ ભુલ શોધે અને ભુલ જડી જાય, એટલે તો જાણે મહોત્સવ ! ધર્મમાં ભુલ શોધવી એ અપરાધ ગણાય, ભુલ શોધનારને સજા પણ થાય. ઈટલીમાં વૈજ્ઞાનીક બ્રુનોએ ‘પૃથ્વી સપાટ નથી; પણ ગોળ છે’ એમ જાહેર કર્યું અને ધર્મના ધુરંધરોએ એ વૈજ્ઞાનીકને જીવતો સળગાવી દીધેલો. આવાં કારણોસર જ ધર્મ સ્થગીત અને બંધીયાર બન્યો છે, જ્યારે વીજ્ઞાન ગતીશીલ છે, પ્રગતીશીલ પણ છે.

        વીજ્ઞાન, સત્યશોધન માટે ત્રણ માપદંડો અચુક પ્રયોજે છેઃ (૧) તર્ક (૨) નીરીક્ષણ–પરીક્ષણ અને (૩) પ્રયોગ. આ ત્રણેયનો જવાબ, ત્રણેયનું પરીણામ જો બરાબર – તંતોતંત સરખું આવે, તો જ વીજ્ઞાન તેને સત્ય તરીકે સ્વીકારે છે. જ્યારે ધર્મ ‘શ્રદ્ધા’ને આધારીત છે. ધર્મમાં સ્થળ અને કાળ પ્રમાણે જુદાં જુદાં સત્યો સ્વીકૃત બને છે. જેમ કે, શુકન–અપશુકનના નીયમો દરેક પ્રજા અને દરેક દેશમાં અલગ અલગ જોવા મળે છે.

        સૌથી વધારે મહત્ત્વની વાત એ કે વીજ્ઞાનમાં કોઈ શાખા, કોઈ પંથો કે સંપ્રદાયો હોતા નથી. તે સાર્વત્રીક, સર્વકાલીન એકસરખું જ હોય છે. તમે ક્યાંય સાંભળ્યું છે કે, આ લોકો ‘ન્યુટનવાળા’ કે આ લોકો ‘આઈનસ્ટાઈનવાળા’ ? વીજ્ઞાની ગમે તેટલો મહાન હોય તો પણ કદી તે ‘ગુરુ’ બની બેસતો નથી. પોતાનો આશ્રમ સ્થાપતો નથી કે પોતાનું મંદીર બંધાવતો નથી.

         વીજ્ઞાનનો સર્વોચ્ચ હેતુ તે માનવજાતનાં સુખ–સગવડમાં વધારો કરવાનો છે. સુખ–સગવડનાં જે સાધનો અત્યારે આપણે ભોગવી રહ્યા છીએ તે વીજ્ઞાનને આભારી છે. દા.ત. કાર, વીમાન, મોબાઈલ, વીજળી, ટીવી, કમ્પ્યુટર, અદ્ભુત આધુનીક તબીબી શસ્ત્રક્રીયાઓ વગેરે અનેક સુવીધાઓ બદલ સમગ્ર જગત વીજ્ઞાનનું ૠણી છે. જ્યારે ધર્મમાંથી અનેક અનીષ્ટો નીકળ્યાં. દા.ત. અર્થહીન યજ્ઞ–હોમ–હવન, મરણોત્તર વીધીઓ, શુભ–અશુભ ચોઘડીયાંઓ, ખર્ચાળ અને ખોટાં અનેક કર્મકાંડો, અને આવાં તો અનેક અનીષ્ટો અસ્તીત્વમાં આવ્યાં.

        વીજ્ઞાન આ જન્મમાં જ, આ જીવનમાં જ, વીદ્યમાન સંસારમાં માને છે અને એને જ સુખી બનાવવાનો પુરુષાર્થ કરે છે, જ્યારે ધર્મ પરલોકની, બીજા જન્મની કાલ્પનીક વાતો કરી લોકોને ખોટાં વીધીવીધાન અને કર્મકાંડોમાં પરોવે છે. ધર્મ નીતી પર ભાર મુકે છે એ સાચું. વીજ્ઞાન નીતી લાદતું નથી અને તે સદ્વીચાર કે સદ્ગુણોનો વીરોધ પણ કદી કરતું નથી. વધુમાં વીજ્ઞાન સત્ય અને કેવળ સત્ય ઉપર જ ભાર મુકે છે. અને મીત્રો, મને બતાવો કે સત્યથી મોટી નીતી બીજી કોઈ હોઈ શકે ?

        કાર્લમાર્ક્સે કહેલુ. ‘ધર્મ એવું અફીણ છે, જે પ્રજાને નશામાં બેહોશ રાખી મુકે છે.’ જ્યારે વીજ્ઞાન પ્રજામાં જાગૃતી બક્ષે છે. માણસને વીચારતો કરે છે. ધર્મે માણસ માણસ વચ્ચે ભેદ પાડ્યા, વર્ણભેદ પણ પાડ્યા. ‘સ્ત્રી ઉતરતી કોટીનું માનવપ્રાણી છે,’ એવા એવા સીદ્ધાંત કેટલાક ધર્મોએ બનાવ્યા અને ચલાવ્યા, જ્યારે આધુનીક વીજ્ઞાને ડીએનએ(DNA) જેવી શોધો વડે પુરવાર કર્યું કે, સમગ્ર માનવજાત એક જ છે અને આપણે સૌ સમાન જ છીએ.

( –વલ્લભભાઈ ઈટાલીયા – vallabhitaliya@yahoo.com

‘ડાયમન્ડ સીટી’(વીશ્વના હીરા–ઝવેરાત ઉદ્યોગના ગુજરાતીઓનું પાક્ષીક વર્તમાનપત્ર–વર્ષ–૩, અંક–૧૧, તા. ૨૦ મે ૨૦૦૮, ઈ–મેઈલ– diamondcity@rediffmail.com -૧૦૭–૧૧૨, રત્નસાગર એપાર્ટમેન્ટ, વરાછા રોડ, સુરત–૩૯૫ ૦૦૬)માંથી સાભાર..

અક્ષરાંકન – uttamgajjar@hotmail.com

June 15, 2008 )

(આ સૉનેટ ઘણી વાર પ્રગટ થઈ ગયું છે. પરંતુ આજે એમાં ‘ફારફેર’ કરીને એને સૉનેટનું સ્વરુપ આપ્યું છે ! હમાણાંથી મારાં સર્જનોના આ બ્લોગ પર સૉનેટ પ્રગટ થઈ રહ્યાં હોઈ એમાં ઉમેરેલી બે પંક્તીઓ પછી આ એનું નવું રુપ છે. એને તપાસી જવા આમંત્રણ છે…)

સુત્રે મણીગણા ઈવ.*

    ( અનુષ્ટુપ )

‘નેટ’ની દોરીએ કેવાં  પ્રોવાયાં આપણે   સહુ
માળાના મણકા જેવાં,સ્નેહના  બંધને  બહુ !

આવીયાં કેટલાં, કેવાં; ‘દેશ’થી હોંશથી ભર્યાં,

વ્હેંચાયાં વીશ્વને ખોળે, ઘી–શાં ઘીઠામમાં ઠર્યાં !

‘વેબ’નું વીસ્તર્યું જાળું તાંતણા  તાંતણા થકી,
વીશ્વને  ભરડો લેતું, હૈયાં  સૌ  સાંધતું  નકી.

સમયો સૌના નોખા,નોખી  નોખી ઋતુ,અને
નીયમો, સહુને  નોખા   રીવાજો,  દેશ-દેશને.

છોને વ્યવસાયે વ્યસ્ત;  ત્રસ્ત    સંસારસાગરે,
તો ય આ‘નેટડે’મસ્ત  સૌ છલ્કે  નિજ ગાગરે!

વીવીધા આટલી ઝાઝી,ટેન્શનો  આટલાં નર્યાં;
તો ય આ “વેબડો”સૌને રાખે ઉલ્લાસથી ભર્યાં!

વીસ્તર્યાં વીશ્વમાં આ સૌ,ઈલેક્ટ્રોનીક્સનાં જીવ
સંધાયાં એક સૌ ભાષા-‘સુત્રે  મણિગણા  ઇવ’ !!

                                        —જુગલકીશોર.

===========================
* ભગવદ્ ગીતા-૭/૭.

( આ પહેલાં અહીં પ્રગટ થઈ ચુકેલી આ રચનાને થોડા ફારફેર સાથે આજે ફરી રજુ કરું છુ. સહન કરવા વીનંતી સાથે – )

આજે…ય  ના’વી….!

                           અવ કાલ આવશે-

આશાભર્યો એમ જ આજ દી‘ લગી

ઝુરી  રહ્યો    દર્શન     કાજ     તાહરાં !

તું આવશે તો….(ફટ રે ભૂંડા, ‘તો’ !)

સત્કારવા      આંગણીયે    ઉતાવળો 

આવીશ; ને  બેઉ    કરો     થકી  તને

ચાંપીશ    હૈયે,    વળી     ભીંજવીને

હોઠો     તણા    સ્નેહ   થકી    હું   જોજે

ખોલીશ   તારું      દિલ – મુગ્ધ હૈયે –

વાંચીશ     તારે     પડયું   ભીતરે  જે, 

મારો    અજંપો    ઉરનો      શમાવવા.

સંદેશ   દેવી    કંઈ   લાવ,   લાવ-

ટપાલ   દેવી !   ઝટ   આવ  આવ.

(ટપાલી, ભાઈ ! ટપ્-આલ આલ ! )